► Informacja medialna projektu „Blisko bocianów”, 29.5.2008
Paweł T. Dolata
koordynator projektu PwG OTOP „Blisko bocianów”
p.dolata(at)op.pl
Jaki będzie Dzień Bociana Białego w Przygodzicach?
Cztery pisklęta wychowuje dzielnie bociania para z Przygodzic, nieświadoma zainteresowania stronami www.bociany.ec.pl i www.bociany.ittv.pl setek tysięcy internautów z ponad 100 krajów (co widać na mapce i „liczniku flag” na www.bociany.ec.pl ) i międzynarodowego święta swojego gatunku - 31 maja to Dzień Bociana Białego. Niestety, 29 maja rozegrał się dramat piątego pisklęcia - najmniejszego i bardzo słabego po ostatnich deszczach.
Przylot bocianów
Przylot pierwszego bociana w tym sezonie do obleganego przez użytkowników Internetu i telefonów komórkowych gniazda w Przygodzicach zaobserwowała i sfotografowała 28 marca Magdalena Zamielska z Legionowa pod Warszawą. W 2006 r. datą przylotu był 28 marca, w 2007 r. - 27 marca, w 2008 r. - także 28 marca. Poranne pojawy bociana (lub bocianów) 28 marca i 1 kwietnia tego roku były jednak tylko krótkimi wizytami, prawdopodobnie przystankami w wędrówce.
Dopiero 6 kwietnia o godz. 17.12 moderatorka forum www.bocianyzprzygodzic.pun.pl Lucyna Ciesielska z Łodzi, zanotowała przylot na gniazdo z kamerą bociana, który już tu został. Początkowo nie była znana jego płeć, bo obie płci u bocianów są do siebie bardzo podobne.
Rano 8 kwietnia gniazdo zostało zajęte przez obcego bociana (przesądziły o tym szczegóły upierzenia, pozwalające rozróżnić go od ptaka obecnego od 6 kwietnia), ale jak w amerykańskim filmie akcji szybko na odsiecz przybył jako powietrzna kawaleria inny bocian, który przepędził „uzurpatora” i utworzył parę z samicą obecną na gnieździe od 6 kwietnia. Tę nietypową sytuację (z reguły pierwsze przylatują do gniazd samce) ustalono także na podstawie szczegółów upierzenia i pozycji w trakcie godów. Jak bowiem na film tego typu przystało, bezpośrednio (i to bardzo bezpośrednio – po 6 minutach…) po bitwie nastąpiła „finalizacja” związku zwycięzcy z ocaloną wybranką, wymagająca zresztą od samca naprawdę akrobatycznych zdolności, co można było w kolejnych dniach wielokrotnie obserwować na wizji. Obecnie - w związku z ogromem obowiązków przy pisklętach - bociany się ustatkowały.
Kolejne jaja, napad na gniazdo i … ratowanie napastnika
Wybór gniazda do projektu okazał się bardzo trafny: para gniazdująca na nim we wszystkich czterech sezonach (2006-2009) zniosła aż po 5 jaj (średnia dla gatunku to niewiele powyżej 4). Przykładowo w 2008 r. kolejne jaja internauci zauważyli wieczorami lub w nocy: 6/7, 8, 10/11, 12/13 i 14/15 kwietnia. Odstępy między stwierdzeniami kolejnych jaj wynosiły ok. 46-48 godzin.
W tym roku szybkie i intensywne bocianie amory przyniosły równie szybkie efekty. Już czwartego dnia po dobraniu się pary, tj. 11 kwietnia o godz. 22.07, samica zniosła pierwsze w tym roku jajko. Pierwsza zauważyła je internautka Magdalena Gabryś. Kolejne jaja zauważono również w godzinach wieczornych: 13 kwietnia o godz. 22.10, 15 kwietnia o godz. 19.49, 17 kwietnia o godz. 19.57 i 19 kwietnia o godz. 21.54. Odstęp między 4. a 5. jajem był więc największy (ok. 50 godzin, pozostałych 46-48), co prawdopodobnie wynikło z dużego już wysiłku samicy - trzeba pamiętać, że zniesionych w przeciągu 8 dni pięć jaj stanowi około 15 % masy jej ciała. Bocianie jaja ważą bowiem po ok. 70-80 gramów.
Ciekawe, że prawie zawsze samiec towarzyszy samicy przy znoszeniu jaj.
Popołudniem 19 kwietnia, kiedy miłośnicy bocianów z Przygodzic oczekiwali na możliwe pojawienie się piątego jaja, gniazdo zostało zaatakowane przez obcego bociana - uzurpatora. Odparcie ataku nie zajęło właścicielom dużo czasu, ale dokonane zostało z takim impetem, że strącony agresor nieszczęśliwie spadł na blaszany dach budynku pod gniazdem, prawie na głowy i terenowe samochody biwakującej przy gnieździe grupy miłośników rekonstrukcji historycznej. Natychmiast został wezwany samochód Państwowej Straży Pożarnej w Ostrowie Wielkopolskim i koordynator projektu bocianiego Paweł Dolata. Ponieważ bocian nie mógł wzbić się w powietrze i miał widoczną ranę na piersi, trzeba go było bezpiecznie schwytać. Następnie został przewieziony do weterynarza w pobliskim Ostrowie Wielkopolskim, specjalizującego się m.in. w ptakach, a zarazem miłośnika bocianów, dr. Stanisława Kempy. Ptak ma uszkodzone skrzydło i pozostaje na rekonwalescencji.
Pisklęta, chwila grozy łakomczucha, śmierć najmłodszego
W poprzednich latach (2006-2008) z 5 jaj z Przygodzic wykluło się odpowiednio 5, 3 i 5 piskląt; a lotność osiągnęły: trzy młode bociany w 2006 r. (nazwane przez internautów w drodze konkursu: „Przydzio”, „Dodzio” i „Adzia”), dwa w 2007 r. („Kajtek” i „Kaśka”) i cztery w 2008 r. („Antek”, „Dolina”, „Tosia” i „Wojtek”).
W tym sezonie z wszystkich 5 jaj wykluły się pisklęta. Dwa pierwsze bocianiątka wykluły się 15 maja, to jest w 34. dniu od daty złożenia pierwszego jaja. 15 maja rano skorupka zaczęła pękać, ukazując ruszające się w niej pisklę, jako pierwsi na forum www.bocianyzprzygodzic.pun.pl
odnotowali to w godz. 9.08 internauci „wladek12” i „magdag”. Pisklę dosyć długo siedziało w skorupce, uwolniło się z niej ostatecznie o godz. 15.14-15.15.
Już po trzech godzinach po pierwszym, zauważono klucie drugiego bocianka. Odnotowały to o 12.29 trzy internautki: Teresa Paździor, Magdalena Gabryś i Arletta Wilczyńska.
Kolejne pisklaki pojawiły się 16 maja 2009 o godz. 08.09 i 18 maja o 15.05, a ostatnie 20 maja o godz. 08.29, czyli w 39. dniu od złożenia pierwszego jaja i w 31. dniu od złożenia piątego jaja.
Klucie piskląt i pierwsze dni ich życia można obejrzeć na kilku filmikach na forum www.bocianyzprzygodzic.pun.pl. Dzień 16 maja 2009 był najbardziej rekordowym dniem w tym sezonie pod względem oglądalności strony z przekazem www.bociany.ec.pl – ponad 5300 widzów, nie licząc przekazu strumieniowego.
W pierwszych dniach życia bocianki są nagie i nie mają ustalonej termoregulacji, wciąż są więc ogrzewane przez rodziców, głównie samicę, którzy siadają ostrożnie nad nimi. Szczególnie ma to znaczenie w czasie ostatnich deszczy. Ponieważ pisklęta skupiają się w płytkim zagłębieniu na dnie gniazda, rodzic nie przygniata ich, ale bardzo dobrze ogrzewa. Ma to znaczenie szczególnie w chłodne noce i w czasie deszczu, gdzie przemoknięcie pisklęcia skazywałoby go na śmierć. Coraz częściej spod skrzydeł rodzica wystają dzióbki najstarszych bocianków, widać ciekawych świata.
Gdy jeden rodzic ogrzewa maluchy, drugi poszukuje dla nich pokarmu. Są nimi głownie dżdżownice, typowy dziecięcy pokarm u bocianów. Ochota na zjedzenie większej zdobyczy, czyli pięciokrotnie dłuższego od siebie zaskrońca, omal nie skończyła się dla jednego z bocianków tragedią – gdy on ciągnął węża w swoją stronę, z drugiej strony pociągnął za niego rodzic, co spowodowało salto uczepionego nadal do węża pisklęcia, który upadł na samą krawędź gniazda, zawisając kuperkiem za jego brzegiem. Dopisało mu jednak szczęście, do katastrofy brakowało paru centymetrów, po czym przeczołgał się do rodzeństwa w jego centrum.
Mimo dokładnego ogrzewania, rano 29 maja okazało się, że najmniejszy i najmłodszy (wykluty 20 maja) pisklak jest bardzo słaby – to skutek zimna i ulewnych deszczy. Pisklę ruszyło się dopiero po 3 godzinach, w czasie karmienia. Niestety, był to duży zaskroniec, którego żadne młode nie dało radę połknąć, zrobił to rodzic. Kolejne karmienie o godz. 13 przyniosło młodym niewiele pokarmu, najsłabszy prawdopodobnie nic nie jadł. Niestety, piąte, najpóźniej wyklute (9-dniowe) najmniejsze pisklę, nazwane przez internautów Piątaszkiem, pomimo dosłownej walki o życie, mając przeciw sobie zimno, deszcze i trudności z dostarczeniem wystarczajacej ilosci pokarmu przez rodziców aż piątce młodych, przegrało ją po południu, 29 V 2009.
Kolejne dni dają małym bocianom coraz większe szanse na przeżycie. Pięć młodych opuszcza tylko znikomy procent bocianich gniazd, w bardzo dobrym dla bocianów (bo zasobnym w pokarm i o dobrej dla nich pogodzie) roku 2004 udało to się tylko w 1 % gniazd w Polsce. Ale i cztery wyprowadzone młode to nadal znacznie powyżej bocianiej średniej. Bociany są bowiem wymagające: wymagają dość wczesnej i wilgotnej wczesnej wiosny (by rozwinęła się baza pokarmowa) oraz okresu wychowu piskląt bez długotrwałych ulew, zimna i deszczy. Coraz bardziej zawłaszczane przez człowieka siedliska bocianie, głównie przez zabudowę, osuszanie (znikają głównie płazy) i chemizację (zabija owady, będące ważnym pokarmem) stwarza dla bociana coraz gorsze warunki. Znajduje to odbicie w spadku liczebności w Polsce z 52 do 40 tys. par lęgowych między 2004 a 2007 rokiem.
Projekt „Blisko bocianów”
Projekt internetowej obserwacji bocianów białych w Przygodzicach „Blisko bocianów” realizowany jest przez Południowowielkopolską Grupę Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków - polskiego partnera międzynarodowej sieci towarzystw ochrony ptaków i ich siedlisk BirdLife International - przy współpracy Gminy Przygodzice, Telekomunikacji Kolejowej S.A., Przedsiębiorstwa „Promax” i Grupy iTTv™. Partnerem technologicznym i realizatorem przekazu mobilnego jest iTTv Lublin i Serwis MagicCam - jeden z pionierów multimedialnych transmisji internetowych i mobilnych w Polsce.
Projekt edukacyjno-badawczy PwG OTOP o nazwie „Blisko bocianów” ruszył wiosną 2006 r. - 24 marca założono kamerę, a 28 marca obserwowano pierwszy pojaw bociana na gnieździe. Gniazdo to położone jest w Wielkopolsce: w gminnej wsi Przygodzice (www.przygodzice.pl ), w powiecie ostrowskim. Ptaki żerują w pobliżu, w dolinie rzeki Barycz, w części na terenie największego w Polsce Parku Krajobrazowego „Dolina Baryczy”, jednocześnie Obszarze Specjalnej Ochrony Ptaków europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 „Dolina Baryczy”.
Celem projektu jest przybliżenie wszystkim miłośnikom przyrody życia bociana białego - „najbardziej polskiego gatunku ptaka”. Warto bowiem pamiętać, że polska populacja bociana białego, licząca ok. 40 tys. par, jest największą na świecie i stanowi około 1/4 całej populacji światowej. Z drugiej strony, jest to znaczący spadek od ok. 52 tys. par, zanotowanych w naszym kraju w czasie VI Międzynarodowego Spisu Gniazd Bociana Białego w roku 2004.
Monitorowane gniazdo znajduje się od 1991 r. na podstawie na nieużywanym kominie przy Urzędzie Gminy w Przygodzicach, koło parkingu przy drodze krajowej nr 11, łatwo więc je odwiedzić nie tylko wirtualnie. Ze względu na bezpieczeństwo bocianów, kamera jest umieszczona na specjalnie skonstruowanym wysięgniku - odchylonym w bok, by ptaki mogły bezpiecznie i bez problemów siadać na gnieździe. Kamera nie zakłóca normalnego toku życia bocianów, jest przez nie traktowana jako stały element otoczenia gniazda, o czym może się przekonać każdy obserwator obrazu. Nazwa projektu oddaje nie tylko techniczne możliwości stałego oglądania dziko żyjących bocianów, ale ich bliski związek emocjonalny z milionami internautów, którzy śledzą i kibicują swoim ulubieńców, którym nadali w wyniku konkursu imiona „Przygoda” i „Dziedzic” (gdyż gniazdo w Przygodzicach znajduje się tuż przy dawnym majątku ziemskim, należącym m.in. do książąt Radziwiłłów).
Od 2007 roku działa też forum dyskusyjne miłośników bocianów www.bocianyzprzygodzic.pun.pl, kierowane przez Polkę z Grecji Evę Stets, gdzie można wymienić się swoimi obserwacjami o wszelkich bocianach w Polsce (także o bocianie czarnym), dowiedzieć się czegoś od bardziej doświadczonych osób, znaleźć namiary na inne kamery gniazdowe, ciekawe strony i publikacje o bocianach.
W 2008 r. Maria Foterek obroniła na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu pracę magisterską o biologii okresu pisklęcego bocianów na podstawie nagrań z kamery w Przygodzicach z roku 2007.
Możliwości odbioru obrazu z kamery
Poza transmisją multimedialną dla komputerów i telefonów komórkowych na stronach www.bociany.ittv.pl oraz wap.bocianyonline.pl (25 i 20 klatek/sekundę), dostępna jest również emisja odświeżanych co 7 sekund zdjęć na specjalnej stronie www.bociany.ec.pl oraz wap.ittv.pl. Przekaz strumieniowy dostępny jest na otwartych światowych platformach internetowych telewizji P2P, live broadcasting, mobiTV iTTv oraz specjalnym bocianim kanale na platformie wmv Grupy iTTv.
Bociany ambasadorami Polski na świecie
Wg szacunków Andrzeja Filipowicza z Grupy iTTV, koordynatora przekazu strumieniowego, w latach 2006-2008 transmisję z Przygodzic obejrzało odpowiednio ok. 1,5 miliona, ok. 3 milionów i ok. 5 milionów internautów, corocznie z około 100 krajów na świecie.
„W tym roku od przylotu bocianów mieliśmy ponad 1,2 mln obserwatorów przekazu z gniazda przez kanały WMP, P2P i live broadcasting, pochodzących z 117 krajów. Pobrali ono łącznie ponad 20,000 GB, czyli równowartość 4255 płyt DVD.” - ocenia tegoroczne zainteresowanie przekazem strumieniowym Andrzej Filipowicz. Kraje, skąd obserwowano bociany w przekazie strumieniowym: http://www.bociany.ittv.p...kraje_wmp.html. A do tych danych trzeba dodać jeszcze wejścia na przekaz poklatkowy na www.bociany.ec.pl.
Po podsumowaniu obu form przekazu, największe ilości obserwatorów z Europy pochodzą z: Niemiec, Wielkiej Brytanii, Norwegii, Litwy, Słowacji, Francji, Hiszpanii, Włoch, Holandii, Czech i Irlandii; na świecie nasze bociany oglądano między innymi w: USA, Kanadzie, Australii, Japonii, Chinach i Tajlandii. Ale są i użytkownicy z krajów bardziej egzotycznych jak Barbados, Belize, Boliwia, Laos, Nowa Kaledonia, Oman, Panama, Papua-Nowa Gwinea, Zambia czy Zimbabwe.
Międzynarodowe zainteresowanie projektem dobrze pokazują dwa nowe narzędzia zamieszczone na stronie www.bociany.ec.pl – mapka świata z miejscami, skąd internauci obserwują tę stronę (wielkość i intensywność koloru znaczków zależy od liczby widzów) oraz licznik flag krajów, z których widzowie pochodzą.
O zainteresowaniu projektem świadczy też fakt, że strona www.bociany.ec.pl z obrazem z kamery doszła w tym roku do bardzo dobrego 3. miejsca w światowym rankingu ponad 1000 stron o ptakach http://www.birdingtop500.com.
Dla najbardziej wytrwałych obserwatorów bocianich zwyczajów WorldCam i Grupa iTTv przygotowały atrakcyjne nagrody: www.worldcam.pl/konkurs.html. Ostatnia tura konkursu rozstrzygnie się w lipcu, gdy młode bociany odbędą swoje pierwsze loty.
Zapraszamy na strony przekazu, by złożyć bocianom życzenia w ich dniu, nie zapominając oczywiście o tych mniej sławnych, ale mieszkających w Państwa sąsiedztwie :-)) |
